درود بر دوستان عزیز پارسوماشی امیدوارم هر جای ایران عزیز هستید شاد و پیروز باشد.دیروز
در مراسم رونمايي از مجموعه شوق نامه اثر عبدالقادر مراغه اي که عصر ديروز، 27 شهريور رماه در تالار جليل شهناز خانه هنرمندان برگزار شد محمدرضا درويشي، پژوهشگر موسيقي نواحي به مصادره از شخصيت هاي تاريخي و فرهنگي ايرانيان الشاره کرد و گفت: مصادره شخصيت هاي تاريخي و فرهنگي ايران از روزگار صفوي آغاز شد و همچنان ادامه دارد. کک دولتمردادن هم نمي گزد. اصلا براي انان چه اهميت دارد عبدالقادر مراغه اي ايراني باشد يا ترک.
او گفته هاي خود را با اين پرسش ادامه داد که مگر ما تا چه اندازه عبدالقادر مراغه اي را مي شناسيم و افزود: از مراغه اي رسالاتي چون «مقاصد الالحان، جام الالحان و کنز الالحان» باقي مانده که به کوشش تقي بينش ويرايش و مننتشر شده است اکا بسياري از موسيقيدان ها و دانشجويان موسيقي ما رسالات او را نخوانده يا نديده و يا درک نکرده اند. در صورتي که در ترکيه همه او را مي شناسند. يکي از برجسته ترين موسيقيدان هاي ترک مي گفت: عبدالقادر فقط در ايران به دنيا آمده اما ايرانيان او را نمي شناسند.
درويشي، پروژه «شوق نامه» را از دشوارترين و مهم ترين پروژؤه هاي موسيقي دانست و با اشاره به زندگي عبدالقادر و نوع موسيقي شوق نامه گفت: مراغه اي اواسط قرن هشتم هجري در مراغه آذربايجان به دنيا آمد. او آخرين موسيقي دان بزطرگ و وارث موسيقي کلاسيک ايران پس از فارابي و صفي الدين و قطب البدين محمود شيرازي بود. به جرات مي توان عبدالقادر را بزرگ ترين گردآورنده، نظريه پرداز و موسيقي دان دوره تيموري دانست.
اين پژوهشگر موسيقي رواج سبک عبدالقادر تا دوره صفوي اشاره و بيان کرد: گمان مي رود سبک عبدالقادر در آهنگسازي تا دوره صفوي رواج داشته و سپس فراموش شده است. گرچه اين سبک در ايران از ياد رفته و در ترکيه عثماني اساس آهنگسازي دربار پادشاهان عثماني قرار گرفته است؛ به گونه اي که آنها عبدالقادر را« نياي بزرگ» مي نامند.
درويشي خود را در تنظيم دوباره مجموعه شوق نامه از عبدالقادر مراغه اي وفادار به اصل دانست و افزود: تلاش ما اين بود که آنچه از عبدالقادر به دستمان رسيده را ثبت و ضبط و اجرا کنيم. شايد برخي از جمله ها که امروز به دست ما رسيده، جملات سازي بوده اما چون روايان اين جمله ها در طول اين 600 سال، خوانندگان بوده و ترنم را جايگزين بخش سازي کرده اند.
او تمام تصضنيف هاي مجموعه شوق نامه را بدون مقدمه عنوان کرد و افزود: همه اين تصنيف ها فاقد مقدمه سازي هستند در تصنيف هايي که داراي تقارن هستند از جمله نخست به عنوان مقدمه استفاده و باقي را با آواز شروع کرده ايم.
پس از آن بخش هايي از فيلم مستند مجتبي ميرتهماسب که مراحل توليد آلبوم شوق نامه را در برمي گرفت پخش شد. فيلمي که در قسمتي ازي ان با محمدرضا شجريان درباره مجموعه شوق نامه گفت وگو شده بود. استاد آواز ايران، موسيقي عبدالقادر را غيرقابل پيش بيني دانست و گفت: ابتدا با شنيدنم مجموعه شوق نامه فکر مي کنيد که موسيقي، موسيقي ترکي استانبيولي است اما همه موتيف ها ايراني است تنها فرم ان با موسيقي امروز تفاوت دارد به اين معني که ما به موسيقي دستگاهي عادت کرده ايم.؛ اين نوع موسيقي به غزلي مي ماند که قافيه و رديف ان قابل پيش بيني است اما موسيقي عبدالقادر را نمي توان پيش بيني کرد.
محمدرضا شجريان، درباره عبدالقادر مراغه اي و روش آهنگسازي او گفت: مراغه اي در مجموعه شوق نامه، موتيف ها را پشت سرهم آورده و به خوبي مدگرداني کرده است بنابراين کسي که موسيقي را بشناسد و ارتباط موتيف ها با يکديگر را بداند به خوبي مي تواند با اين نوع موسيقي ارتباط بگيرد اما کسي که چيزي از موسيقي جز روايت رديف نمي داند و پايبند به رديف هاي کنوني است نمي تواند از موسيسقي عبدالقادر لذت ببرد.
استاد آواز ايران لذت را اصل موسيقي عبدالقادر دانست و افزود: ما بدون آن که شاد يا غمگين شويم مي توانيم از موسيقي عبدالقادر لذت ببريم در حالي که امروز ما مي توانيم شنونده خود را در يک حال و هوا نگه داريم. اما آهنگسازها و خوانندگان امروز، برخلاف روزگار مراغه اي کلمات را به بهترين نحو بيان مي کنند و از تکرار بهره مي برند در حالي که عبدالقادر از تکرار استفاده نکرده و به سرغت تغيير مد مي دهد.
مجموعه«شوق نامه» از عبدالقادر مراغه اي به کوشش محمدرضا درويشي، با صداي همايون شجريان و با سرمايه گذاري کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان منتشر شده و حاصل يک پژوهش شش ساله است.
منبع-خ میراث
نوشته شده در تاريخ سه شنبه ۲۹ شهریور ۱۳۹۰ توسط علی محمدبیگی
