سروابرکوه
را همه ميشناسند، اين سرو که درفهرست آثار ملي جاي گرفته است همانند
بسياري از آثار تاريخي هنوز تعيين حريم نشدهاست. سازمان ميراثفرهنگي
درحالي ثبت اين سرو کهن را جزو افتخارات خود ميپندارد که از تعيين حريم
آن شانه خالي کرده و اين مسئوليت را وظيفه سازمان محيط زيست ميداند اما
منابعطبيعي و محيط زيست هم به قوانين و شرح وظايف آييننامه اين سازمان
اشاره ميکنند و معتقدند براساس آئين نامه و شرح وظايف سازمان محيط زيست
درختاني که ثبت طبيعي ـ ملي هستند درصورتيکه در محدوده شهري قرار
داشتهباشند، حفاظت از آنها بهعهده شهرداري و متولي آن ميراث فرهنگي است.
«آتوسا مومني»، مديرکل دفتر ثبت آثار تاريخي، معنوي و طبيعي سازمان ميراثفرهنگي دراينباره بهيگويد: «از آنجاييکه متولي مديريت و حفاظت نهايي از آثار طبيعي با
سازمان ميراثفرهنگي نيست و تحت نظر محيط زيست صورت ميگيرد، بنابراين
تعيين حريم آن هم بايد براساس چهارچوب و ضوابط محيط زيست انجام شود. سرو
ابرکوه نيز از اين قاعده مسثثنا نبوده خصوصا که اين سرو جزو اثر طبيعيي ـ
ملي محيط زيست هم شمرده ميشود.
هر چند که مومني معتقد است در نشستي تخصصي و
مشترک با منابعطبيعي و محيط زيست سعي ميشود براساس چهارچوبهاي حفاظتي
هر دو سازمان به تعيين حريم اين سرو کهنسال پرداخته شود.
بهگفته وي، جلسه مقدماتي بين سازمان
ميراثفرهنگي و محيطزيست برگزار شده و در طي صورت جلساتي که رد و بدل شده
قرار است تفاهم نامهاي بين سازمان ميراثفرهنگي و محيطزيست و منابع طبيعي
صورت بگيرد تا حريم سرو ابرکوه به روش ساختارمند تعيين شود. و حفاظت از آن
مثل آثار تاريخي، حساب شده باشند.
«مصطفي خوشنويس»، مدير طرح حفاظت از درختان
کهنسال و به عنوان تهيه کننده پرونده ثبت سرو ابرکوه دررابطه با تعيين
حريم آن ميگويد: «در پرونده سرو ابرو کوه حريمهاي آن کاملا در نظر گرفته
شده است. اما هماکنون اين حريمها در زمينهاي زراعتي واقع شده است. لازم
است که ميراثفرهنگي به عنوان متولي اين اثر که در محدوده شهري قرار گرفته
يکسري تعاملات با شهرداري و مالکان انجام دهد تا اراضي خريداري شود.»
وي ادامه ميدهد: «باوجود رسيدگيها و
محدوديتهايي که به تازهگي براي سرو ابرکوه درنظر گرفته شده اين موجود
زنده از وضعيت نسبتا مناسبي برخوردار است و رسيدگيها و مطالعات خاکشناسي
اين درخت در حال انجام است.»
خوشنويس در پاسخ به اين پرسش که طبق
مذاکرات و انعقاد تفاهم نامهاي که با سازمان ميراثفرهنگي بسته شده آيا
قرار است تعيين حريم سرو ابرکوه توسط اين دو سازمان انجام شود ميافزايد:
«سرو ابر کوه در محدوده سازمان محيط زيست نيست. سازمان محيط زيست زماني
ميتواند نظارت و اعمال نظر داشته باشد که اين سرو در محدوده محيط زيست
قرار گرفته باشد. درحالحاضر براساس آئيننامه و شرح وظايف تدوين شده، وقتي
اثري طبيعي در محدوده اراضي شهري قرار بگيرد، زير نظر شهرداري و حفاظت از
آن به عهده متولياش ميراث فرهنگي است.»
در گذشته سن سرو ابرکوه 4500 سال و بسيار
بالا تخمين زده شده بود. اما بررسيهاي دقيق مصطفي خوشنويس به همراه دکتر
شيرواني نهايت عمر اين درخت را کمتر از 3 هزار سال و حدود 2200 سال نشان
ميدهد. مصطفي خوشنويس با اينکه معتقد است سن "اوسهاي" ايراني به مراتب
بيشتر از سرو ابرکوه است اما مشابه اين سرو در دنيا وجود ندارد و اين درخت
در گونه خود درختي کهنسال و منحصربه فرد محسوب ميشود.»
درحالحاضر 13 اثر طبيعي شاخص و منحصر به
فرد براي ثبت جهاني آماده شده که سرو ابرکوه به عنوان تک اثر در نوبت قرار
دارد. مدير کل دفتر ثبت آثار معتقد است پرونده اين اثر آماده و به محض
اينکه سالي را براي آن در نظر بگيريم پروندهاش را به عنوان اثري شاخص چون
دماوند و سبلان دفتر يونسکو ارسال ميکنيم.
برداشت=خ میراث
برداشت=خ میراث
نوشته شده در تاريخ چهارشنبه ۳۰ آذر ۱۳۹۰ توسط علی محمدبیگی
