شهرستان اسلام شهر یکی از شهرستان های استان تهران است که بیش تر مهاجر نشین بوده و به علت گسترش روزافزون شهر تهران به وجودآمده است و امروزه از بخش ها و شهرهای متعددی تشکیل شده است. این منطقه از آثار تاریخی و معماری قابل توجهی برخوردار نبوده و جاذبه های تاریخی آن منحصر به تپه های باستانی است. تپه ميمنت واقع در روستای ميمنت از تپه های باستانی مربوط به دوران پيش از تاريخ شهرستان اسلام شهراست و تپه واوان از تپه های تاريخی متعلق به دوره ساسانی است كه در كنار شهرک واوان قرار گرفته است. اقتصاد شهرستان اسلام شهر بر پايه كشاورزی، باغ داری، دام داری و مشاغل خدماتی نهاده شده است. اغلب ساكنان اسلام شهر را مهاجران شهرهای ديگر تشكيل می دهند. به همين لحاظ از همه قوميت های ایرانی در آن دیده می شود.

مکان های دیدنی و تاریخی

تپه های باستانی مهم ترین و قدیمی تری جاذبه های دیدنی و تاریخی شهرستان اسلام شهر به شمار می روند. تپه ميمنت واقع در روستای ميمنت از تپه های باستانی مربوط به دوران پيش از تاريخ شهرستان اسلام شهراست و تپه واوان از تپه های تاريخی متعلق به دوره ساسانی است كه در كنار شهرک واوان شهرستان اسلام شهر قرار گرفته است. تپه باستانی سياب که از تپه های تاريخی متعلق به دوره های باستانی و اسلامی است نیز در این ناحیه قرار گرفته است.

صنايع و معادن

شهرستان اسلام شهر دارای معادن قابل توجهی نیست ولی استقرار برخی از کارخانه ها و کارگاه های کوچک و بزرگ که تولیدات آن ها بیش تر در زمینه ی خودرو است، در این منطقه به وفور دیده می شود.

کشاورزی و دام داری

كشاورزی در اين منطقه به روش سنتی رواج يافته و نوع كشت آبی و ديمی است. آب كشاورزی در نقاط مختلف اين بخش از چاه ژرف تامين می شود. جنس خاک شنی و رسی و فرآورده های كشاورزی عبارتند از:‌ گندم، جو، تره بار، و باغ داری شامل پرورش انگور، سيب، گلابی، زرد آلو و هندوانه می شود كه علاوه بر مصارف داخلی مازاد آن به تهران صادر می شود. هم چنين دام داری و پرورش طيور از دير باز در اين منطقه رواج داشته است و از فعاليت های اصلی اهالی روستاهای منطقه به شمار می رود. فرآورده های لبنی، پوست، پشم و مرغ نيز علاوه بر تامين نيازهای محلی مقاديری هم به ساير نقاط صادر می شود. اهالی اسلام شهر در كارهای خدماتی و بازرگانی و داد و ستد نيز شركت دارند و در اين زمينه مشاغل زيادی در اين شهرستان وجود دارد.

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

نام قبلی اين منطقه «قاسم آباد شاهی» بوده و در گذشته يكی از بخش های شهرستان ری محسوب می شده است. اما به علت گسترش روز افزون شهر و تبديل شدن زمين های زراعی اطراف آن به شهرک های مختلف، به صورت شهرستان در آمد و شهر اسلام شهر به عنوان مركز آن تعيين شد.

مشخصات جغرافيايي

اسلام شهر مركز شهرستان اسلام شهر، از نظر جغرافيايی در 51 درجه و 14 دقيقه درازای خاوری و 35 درجه و 33 دقيقه پهنای شمالی و در بلندی 1063 متری از سطح دريا قرار دارد. شهرستان اسلام شهر از شمال به حومه تهران، از خاور به شهرستان ورامين، از جنوب به شهرستان قم و از باختر به شهرستان شهريار محدود می گردد. آب و هوای اين شهرستان معتدل و خشك و مهم ترين رودخانه ای كه در محدوده اين شهرستان در جريان است رودخانه كرج است. راه ترانزيتی تهران ـ ساوه كه تقريبا تمام منطقه اسلام شهر را پوشش می دهد، مسیر اسلام شهر به تهران، تهران؛ مسیر اصلی اسلام شهر به شهريار و مسیر اصلی اسلام شهر به كرج راه های دسترسی به این منطقه هستند. شهرستان اسلام شهر از شمال به تهران ، از شرق و جنوب به شهرستان ری، از غرب به رباط کریم و در شمال به شهرستان شهریار محدود می گردد .
مساحت آن بالغ بر 208 کیلومتر مربع است و مطابق آخرین تقسیمات کشوری در سال 1376 ، از بخش تابع شهرستان ری متفک و به شهرستان مستقلی تبدیل شد.

اسلامشهر یکی از فرمانداری های دوازده گانه استان تهران محسوب می گردد
این شهرستان دارای دو بخش چهار دانگه و مرکزی است که هر یک دارای دو دهستان می باشند:
بخش چهاردانگه مرگب از دو دهستان چهاردانگه و فیروز بهرام و بخش مرکزی شمال دو دهستان احمدآباد مستوفی و ده عباس است که مجموعا دارای 47 پارچه ابادی می باشد
اسلام شهر از سال 1352 به نام شاد شهر یکی از بخش های شهرستان ری بوده است که در سال 1358 به اسلام شهر تغییر نام می یابد


تاریخچه اسلامشهر
منطقه اسلامشهر را باید از كهنترین سكونت كاههای ایران زمین دانست . پژوهشهای انجام شده در جنوب و جنوب شرقی شهرستان كواه این ادعا ماست . در فاصله 5/1 كیلومتری باختری جاده آسفالته تهران - قم و شمال جاده خاوری - باختران ، پادكان كهریزك ( باخترقنات كهریزك ) باقیمانده تمدن كهن و ناشناخته با لایه های فراوانی از سفالهای سیاه و قرمز شكسته هزاراه دوم پیش از میلاد همراه با ذغال و تیغه سنگی كو نه وسنگی دیده می شود كه از بخت بد به سبب بررسی نشدن آن بوسیله باستان شناسان سن لایه های این تمدن و سبب از میان رفتن آن برای ما روشن نیست . از سوی دیگر اشیای كشف شده توسط باستان شناسان در تپه تاریخی واوان ، حكایت از آن دارد كه این منطقه در دوران ساسانیان مورد توجه بوده و در عصر حكمروایی آل بویه و سلجوقیان به عنوان قلعه نظامی مورد استفاده قرار می گرفته است . بی تردید عبور شاهراه معروف تجاری و سیاحتی و كاروانرو خراسان در مجاروت و یا از میان آن ، كه از بغداد شروع شده و با عبور از حلوان وارد ایالت جبال میگردید و از قرمیسین (كرمانشاه ) گذشته به همدان می رسید و از آنجا به ساوه می رفت . و سپس آن سمت كه به شمال معطوف گردیده به ری می رسید ، اهمیت فراوانی به آن داده و همین امر سبب گردید تا در این نقاط جهت حفظ حراست از كاروانها دژ نظامی ایجاد نمایند . وجود پلهای متعدد مرمت شده بر روی رودخانه ها كرج از سویی نشان از پر آب بودن این رودخانه دارد و از طرف دیگر نشانگر اهمیت آن به عنوان یك معبر ارتباطی است به نحوی كه به محض خراب شدن آن ، پلی دیگر ساخته و یا آن را مرمت مینمودند تا عبور و مرور كاروانها مختل نگردد . در چندین منطقه تا قبل از سال 1340 به عنوان یك منطقه شهری محسوب نشده ولی در این شكی نمی توان داشت كه این خط همواره جزیی از مراكز قدرت سیاسی همجوار چون ری و تهران بوده و به علت حاصلخیزی زمین مورد توجه بوده و تحولات آن خواه ناخواه این منطقه را نیز تحت تاثیر قرار می داد در دوران حكومت خلفای عباسی ایالت ری یك یاز شهرهای آباد و با شكوه ایران بوده و هارون در آنجا اقامت گزیده و عنایت خاصی به آنجا داشته است و به این دلایل فوق منطقه مدّ نظر بوده است . چنانكه احداث روستای موسی آباد كه هم اكنون به عنوان یكی از محلات شهری می باشد را به موسی الهادی برادر هارون الرشید در سال 146 ه . ق نسبت می دهند وجود امامزاده های متعدد كه قدمت برخی از آنها به عهد صفویه و قاجاریه میرسد دلیل دیگر برای اثبات منظور ما می باشد . صاحبان قدرت در دورانهای مختلف به ویژه عصر صفویه و قاجاریه به علل سیاسی تعدادی از ایالت قبایل طاغی را كه از اطلاعات آنها سر بر می تافتند به این منطقه كوچانده یا رانده اند . پیدایش اسلامشهر در واقع حول و محور قلعه ای به نام قاسم آباد شاهی شروع شده و سابقه سكونت در آن به قرن دهم ه.ق می رسد ساكنان قلعه در اطراف آن به زراعت و كشاورزی می پرداختند و در مواقعی كه تمركز سیاسی در كشور از بین می رفت در برابر یاغیان و چپاولگران از خود دفاع مینمودند

در سال 1300 ه.ق تعداد 100 خانوار روستایی در داخل قلعه زندگی می كردند كه به مرور زمان بر اثر ازدیاد جمعیت در اطراف قلعه شروع به ساختن اماكن مسكونی نمودند . در سال 1340 با به اجرا گذاشتن ری اصلاحات ارشی سیل مهاجرت بی رویه روستائیان به نقاط شهری بویژه تهران آغاز گردید و در پی آن اسلامشهر به واسطه مجاورت با تهران و ارزان بودن زمینهای آن و ... مورد توجه مهاجرین قرار گرفت و به تدریج به جمعیت آن افزوده شد . مقدمات تشكیل شهر به عنوان یك نقطه ی جغرافیایی معین ، از همین زمان شكل میگیرد و شهرك سازی ها و ساختمان سازیها در حد فاصل خط آهن تهران - قم واطراف جاده تهران- ساوه بویژه روستای قاسم آباد شاهی شروع و جمعیت آن رشد چشمگیری پیدا نمود

در سال 1354 به علت افزایش و توسعه نقاط مسكونی با موافقت مقامات مسئول در آن شهرداری دایر گردید و از سال 1355 اماكن مسكونی و تجاری فراوانی در نقاط مختلف فعلی آن ساخته شد . در سال 1365 توسعه ی شهری با ادغام روستاهای اطراف مانند صالح آباد و واوان و غیره گسترش یافته و فضای شهری فعلی را به خود می گیرد. منطقه اسلامشهر تا سال 1362 یكی ازنقاط پرجمعیت استان تهران بوده ، اما در سال 1367 بر اساس مصوبات تقسیمات كشوری به بخشداری مبدل و تحت پوشش شهرستان ری در آمد و نهایتاً بنا به تصویب هیئت محترم وزیران از بخش به شهرستان اسلامشهر ارتقاء یافت . پس از پیروزی انقلاب شكوهمند اسلامی در سال 1358 ، اسامی معابر و خیابانها و شهرك های تازه تاسیس به نام ائمه اطهار (ع) و شخصیت های مذهبی ، سیاسی كشور نام گذاری شده و شاد شهر به اسلامشهر تغییر نام یافت.

موقعیت جغرافیایی اسلامشهر

شهرستان اسلامشهر در نواحی میانی شمال غرب فلات مركزی و در موقعیت جغرافیایی °30 ، °22 ، °51 و °0 ، °10، °51 ، طول شرقی و در °30 ، °42 ، °34 ، °30 ، °27 ، °35 ، عرض شمالی و روبروی آبرفتهای سیلابی و مخروط افكنه سیلابهای جاری شده از دامنه های جنوبی البرز مركزی واقع شده است . این شهرستان از شمال به قسمتهایی از شهرستان ری و تهران بزرگ از ناحیه شرق به شهرستان ری و از ناحیه جنوب به قسمتهای از اراضی شهرستان ری و رباط كریم و از طرف غرب به شهرستان شهریار محدود می گردد . ارتفاع آن از سطح دریا 1165 متر می باشد و مقدار بارندگی سالیانه آن حدود 231 و متوسط درجه حرارت سالیانه آن به 1/17 درجه سانتیگراد می رسد . اسلامشهر از لحاظ اقلیمی دارای آب و هوای بیابانی با دوران بارندگی نامشخص می باشد . در فصول سرد سال متاثر از سیستمهای سرد شمالی و شمال غربی و جنوب غربی است كه طی نفوذ به فلات ایران و تهران و بعداً شهرستان اسلامشهر را نیز تحت تاثیر خود قرار می دهد . اصولاً در زمستان در سطح شهرستان سرد و خشك است ، همچنین همجوار بودن با كویر نیز موجب می شود تا در تابستان با دمای گرم و خشك شرقی و جنوب شرقی بر آن تاثیر بگذارد . با این حال قسمتهای شمال و شمال غربی آن دارای بهار و تابستانی دل انگیز و سرسبز می باشد

بر اساس آخرین بررسیهای به عمل آمده مساحت شهرستان درحدود 245 كیلومتر مربع است و جمعیتی قریب به 500 هزار نفر در خود جای داده است . این شهرستان دارای دو بخش و چهار دهستان و 54 آبادی و روستا و یك نقطه شهری میباشد . بخش مركزی آن مشتمل بر دهستانهای ده عباس با 18 روستا و مركزیت روستای ده عباس ، صالح آباد با سه روستا و مركزیت روستای صالح آباد بخش چهاردانگه با نوزده روستا و مركزیت روستای چهاردانگه ، فیروز بهرام با 11 روستا و مركزیت روستا فیروزبهرام است . اسلامشهر و بر روی یكی ازمهمترین محورهای ارتباطی استان تهران با جنوب كشور یعنی محور ارتباطی تهران - ساوه و خط راه آهن تهران - قم واقع شده و به طور كلی وجود مسیرهای رودخانه حسین آباد سیاب و كن در شمال و جنوب و شرق و كرج و شادچای در غرب و در جنوب و قسمتی از جنوب شرقی تنها عوارض شهرستان محسوب می شوند .

با درود فراوان خدمت تمام دوستانم عزیزم در پارسوماش امروز میخوام در مورد شهرستان رباط کریم و معرفی گردشگری ان که با کمک وبلاگ اتون http://mehdiatoon.blogfa.com/cat-26.asp))(و مطلب ان صورت گرفته  انجام گرفته بپردازم خدمتتون عارضم که =معرفی میدان نماز اسلامشهر در مسیر رباط کریم و میدان شهید بهشتی رباط کریم: شهرستان رباط کریم كه در جنوب غربي استان تهران واقـــــــع شــــده با مساحــتي معادل 304 كيلومتر مربع در طول جغرافیایی 51 درجه و 4 دقيقه و عرض جغرافـــيایي 35 درجه و 28 دقيقه قرار گرفته و ارتفاع آن از سطح دريا برابر با 1050 متر مي باشد و محدود است از شمال به شهرستانهاي شهريار و كرج، از شرق و جنوب به شهرستانهاي ري و اسلامشهر و از غرب به شهرستان ساوه. وسعت شهرستان 329 کیلومتر مربع بوده و جمعیت آن براساس آخرین سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال 1385 ، شهرستان رباط کریم 614586 نفر اعلام شده است که این آمار در حال حاضر بالغ بر 000/700 نفر می باشد . مسئله حائز اهمیت در این رابطه ، تراکم جمعیت ساکن در مناطق شهری شهرستان می باشد . در شهرهای گلستان و نسیم شهر تراکم جمعیت بیشتر از 18000 نفر در کیلومتر مربع می باشد که از حیث این ویژگی نه تنها در استان تهران بلکه در سطح کشور منحصر به فرد می باشد. این امر ناشی از رشد بی رویه نرخ مهاجرت طی دودهه گذشته می باشد به گونه ای که آمار جمعیت شهرستان از58000 نفر در سال 1365 به 614586 نفر در سال 1385 رسیده است . یعنی در طول 20 سال جمعیت شهرستان 12 برابر شده و به عبارتی 1200 درصد رشد داشته است که در نوع خود بی نظیر است. رباط کریم به دلیل واقع شدن بر سر راه "جاده ابریشم" و راه زیارتی "خراسان به بغداد" از قدیم الایام دارای اهمیت و توجه بوده است و از این روست که کهنترین و بی نظیرترین کاروانسراهای ایران مانند کاروان سنگی در این منطقه ساخته میشود و به تدریج با متروکه شدن آن احکام و رجالی که از این راه رفت و آمد میکردند به فکر ساختن یک کاروانسرای دیگر بنام کاروانسرای فتحعلیشاهی افتاده و چون رباط کریم طبیعت زیبا و مصفا و باغها و مزارع فراوان و رودخانه های پر آب (در بازارک) برخوردار بوده از این رو این امر ظاهراً با گذر خواجه کمال حرمسرای فتحعلیشاه قاجار تحقق می یابد. بعد از این که آقا محمد خان قاجار تهران را به پایتختی انتخاب و به عمران و آبادی آن همت گماشت و تهران مرکز دوائر دولتی و حکومتی شد لاجرم از نقاط مختلف مملکت مراجعات مردم برای رفع نیازها و مشکلات اداری و غیره که قبل از آن به اصفهان و قزوین بود بیشتر به تهران متوجه شد و بنابراین مردم مناطق جنوبی مملکت از جمله شیراز ، اصفهان ، قم ، ساوه و ... می بایست از رباط کریم که در مسیر جاده ساوه به تهران عبور نمایند و کاروانیان ، قافله های بازرگانی و دسته های نظامی از این محل عبور می نمودند.

کاروانسرای رباط کریم  به سبک دو ایوانی است و ورودی آن از ایوان غربی است. ایوان شرقی به عنوان شاه نشین کاربری داشت.

این کاروانسرا دارای یک حیاط مرکزی با اتاق‌هایی ایوان‌دار است که دور تا دور این حیاط احداث شده‌اند.

در پشت اتاق‌ها سالن‌های طولانی به عنوان بارانداز تعبیه شده که دسترسی به آنها از طریق ورودی‌هایی که 4 کنج حیاط قرار دارد، میّسر است.

مصالح به کار رفته در این بنا سنگ، آجر، ملات گل و گچ است و تنها تزئینات کاروانسرا آجرکاری است.

کاروانسرای رباط کریم دارای 2 کتیبه است که روی یکی از آنها تاریخ 1240 قمری و نام بانی «آقا کمال» حک شده است.

این کاروانسرا در اداره کل میراث فرهنگی استان تهران به ثبت رسیده است.

تزئینات قطاربندی بالای بدنه بیرونی دیوارها نشان از طرحی از پیش فکر شده برای احداث بنایی با الگوی 4 ایوانی و به منظور کاربردی خاص است.

این کاروانسرا علاوه بر سابقه تاریخی، ویژگی‌های بی‌مانندی دارد که آن را در میان کاروانسراهای کشور ممتاز می‌کند.

در یافته‌های باستانشناسی، کوره‌های ذوب فلز در حیاط این کارونسرا به چشم می‌خورد که نمایانگر یکی از کاربری‌های این بنا به عنوان «ضرابخانه» بوده است.

واقع در جنوبغربی استان تهران

 

تاریخچه رباط کریم

این منطقه از هزاران سال قبل نیز از مزاکز تمدن و زندگی بوده و آثار متعدد باستانی که در سال 69 و اواخر 73 در حوالی رباط کریم از شش هزار سال قبل تا دوران قاجاریه بدست آمده مبین این ادعاست. مضافاٌ اینکه در حوالی بازارک معروف به چاله بازارک کارشناسان بر این باورند که روستا یا شهری در زیر خاک مدفون شده است.

رباط کریم به دلیل واقع شدن بر سر راه "جاده ابریشم" و راه زیارتی "خراسان به بغداد" از قدیم الایام دارای اهمیت و توجه بوده است و از این روست که کهن ترین و بی نظیرترین کاروانسراهای ایران مانند کاروان سنگی در این منطقه ساخته می  شود و به تدریج با متروکه شدن آن حکام و رجالی که از این راه رفت و آمد می کردند به فکر ساختن یک کاروانسرای دیگر بنام کاروانسرای فتحعلیشاهی افتاده و چون رباط کریم از طبیعت زیبا و مصفا و باغها و مزارع فراوان و رودخانه های پر آب (در بازارک) برخوردار بوده از این رو این امر در دوره فتحعلیشاه قاجار تحقق می یابد .

بعد از این که آقا محمد خان قاجار تهران را به پایتختی انتخاب و به عمران و آبادی آن همت گماشت و تهران مرکز دوائر دولتی و حکومتی شد لاجرم از نقاط مختلف مملکت مراجعات مردم برای رفع نیازها و مشکلات اداری و غیره که قبل از آن به اصفهان و قزوین بود بیشتر به تهران متوجه شد و بنابراین مردم مناطق جنوبی مملکت از جمله شیراز ، اصفهان ، قم ، ساوه و ... می بایست از رباط کریم که در مسیر جاده ساوه به تهران واقع بود عبور نمایند و کاروانیان ، قافله های بازرگانی و دسته های نظامی از این محل عبور می نمودند .

علل تجدید حیات و ترمیم رباط کریم  :

وجود کاروانسراها

عبور راه آهن تهران - خرمشهر از رباط کریم و وجود ایستگاه راه آهن

كشف معدن منگنز در کوههای جنوب غربی رباط کریم

موقعیت جغرافیایی رباط کریم که به علت نزدیکی به تهران استعداد شهرک اقماری را پیدا کرده  است

احداث  شهر جدید و مدرن و مهندسی ساز پرند در نزدیکی رودخانه شور

شهر رباط کریم  :

سابقه شهر رباط کریم بسیار زیاد نبوده و به طوریکه از قرائن و دلایل موجود برمی آید سابقه تاریخی آن حدود 280 سال می باشد

محدوده سابق رباط کریم بیش از 3 الی 4 هکتار نبوده و خانه های روستایی در اطراف کاروانسراها جای داشته است و بعد از اینکه رباط کریم تا حدودی توسعه یافت دارای چهار دروازه گردید که به ترتیب به شمال ، جنوب ، مشرق و مغرب منتهی می شد. به طوری که آثار دروازه غربی آن نزدیک امام زاده محمدتقی تا چندی قبل نیز به چشم می خورد. بعدها با توسعه شهر رباط کریم و احداث باغ های میوه دروازه ها از بین رفت و خیابان ها و کوچه های فراوانی احداث گردید.

راه ها :

قبل از احداث  محور تهران - ساوه و جاده های آسفالت و شوسه و راه آهن تهران - جنوب ، جاده کاروا ن رو از داخل رباط کریم عبور و به تهران ، ری ، خراسان و قزوین منتهی می شد که بقایای پل سنگی قدیمی بر روی رودخانه کرج در غرب شهر رباط کریم در محله بازارک را می توان مشاهده کرد.

در منطقه رباط کریم برای اکثر روستاها ، قلعه ها و حصارهای مستحکمی وجود داشته که دارای دیوارهای بلند و برج و باروی بودند و آثار برخی از آنها در دهستان های امام زاده ابوطالب ( آدران ) ، اسماعیل آباد و منجیل آباد نظیر قلعه های آدران ، اورین ، اسماعیل آباد ، میمون آباد ، وجه آباد ، حصارمهتر ، انجم آباد و بازارک همچنان به چشم می خورد .

این بناها به لحاظ استحکام و نوع ساخت اماکن مطمئن و امنی برای زندگی جمعی روستائیان و سایر مردم به حساب می آمده و ساخت بیشتر قلعه های مورد اشاره به دوران حکام قاجاریه باز می گردند.

 

آثار باستانی و تحقیقات باستان شناسی در رباط کریم  :

انبارهای یخی ( یخچالها) :

برای تهیه یخ در فصول بهار و تابستان از چند قرن گذشته در برخی از مناطق کشور انبارها و کارگاه های یخ ابداع و ساخته می شد تا یخ مورد نیاز ساکنین این مناطق از این طریق تامین شوند. این انبارهای یخی که بصورت مخروطی شکل همانند یک کله قند از خشت و گل با ارتفاع 7 تا 8 متر ساخته می شد در فصل زمستان در داخل چاله بزرگ به وجود آمده ، آب را رها نموده و سپس  ورودی و کلیه محفظه های آنها بطور کامل مسدود می شد و به تدریج بافرا رسیدن فصول بهار و تابستان و گرم شدن هوا یخهای قطور تولید شده مورد استفاده قرار می گرفت .

برای تهیه یخ در فصول بهار و تابستان از چند قرن گذشته در برخی از مناطق کشور انبارها و کارگاه های یخ ابداع و ساخته می شد تا یخ مورد نیاز ساکنین این مناطق از این طریق تامین شوند.این انبارهای یخی که بصورت مخروطی شکل همانند یک کله قند از خشت و گل با ارتفاع 7 تا 8 متر ساخته می شد در فصل زمستان در داخل چاله بزرگ به مسدود می شد و به تدریج با فرا رسیدن فصول بهار و تابستان و گرم شدن هوا یخهای قطور تولید شده مورد استفاده قرار می گرفت.

لازم به ذکر است که این انبارها در دوران های زندیه و قاجاریه در ایران بیشتر ساخته شد و در رباط کریم برای تامین یخ این منطقه و کاروانیان سه انبار یخی در فواصل مختلف وجود داشت که در اصطلاح محلی به یخچال معروف بودند . از این انبارها تا حدود30 سال پیش نیز استفاده می شده است که با جایگزین شدن یخچالهای برقی این انبارها عملاً غیر قابل استفاده شده اند.

 

کاروانسرای سنگی  :

کهن ترین کاروانسرای فلات ایران نزدیک رباط کریم و در کنار دشت آباد و حاصل خیز شهریار وجود دارد . دیوار ضخیم کاروانسرای رباط کریم ارتفاعی معادل دو برابر ارتفاع ساختمان هایی را دارد که در داخل کاروانسرا قرار دارند. طرح بنا بسیار ساده و شامل تعدادی اتاق است که درهای آنها بطرف حیاط مرکزی باز می شود. در سه طرف حیاط مرکزی سه ایوان وجود دارد که عرض این ایوان ها حدود 5 متر می باشد. طرح ساختمان این کاروانسرا به طرح مسجد جامع ساوه شباهت دارد . این مسجد در فاصله تقریبی 50 کیلومتری از کاروانسرا قرار گرفته ، در مسجد جامع در دوران صفوی تغییرات جزئی انجام گرفته و تنها اختلاف مسجد جامع ساوه با کاروانسرای رباط کریم این است که در کارونسرای سنگی فضای خالی گوشه ها را با اتاق های گنبد داری پر کرده اند .

کهن ترین کاروانسرای فلات ایران نزدیک رباط کریم و در کنار دشت آباد و حاصل خیز شهریار وجود دارد. دیوار ضخیم کاروانسرای رباط کریم ارتفاعی معادل دو برابر ارتفاع ساختمان هایی را دارد که در داخل کاروانسرا قرار دارند. طرح بنا بسیار ساده و شامل تعدادی اتاق است که درهای آنها بطرف حیاط مرکزی باز می شود. در سه طرف حیاط مرکزی سه ایوان وجود دارد که عرض این ایوان ها حدود 5 متر می باشد. طرح ساختمان این کاروانسرا به طرح مسجد جامع ساوه شباهت دارد . این مسجد در فاصله تقریبی 50 کیلومتری از کاروانسرا قرار گرفته ، در مسجد جامع در دوران صفوی تغییرات جزئی انجام گرفته و تنها اختلاف مسجد جامع ساوه با کاروانسرای رباط کریم این است که در کارونسرای سنگی فضای خالی گوشه ها را با اتاق های گنبد داری پر کرده اند.

 

کاروانسرای فتحعلیشاهی داخل شهر (بافت قدیم) :

کاروانسرای مذکور در سال 1245 هجری قمری در زمان پادشاهی فتحعلیشاه قاجار بنا شده و در کیلومتر 37 جاده تهران – ساوه قرار گرفته است ، مشخصات و شناسنامه این بنا که در اداره کل میراث فرهنگی استان تهران ثبت شده به قرار ذیل است :

نام بنا : کاروانسرای فتحعلیشاه

محل بنا : رباط کریم

تاریخ احداث : قرن سیزدهم هجری

سابقه تاریخی : دوره قاجاریه

مصالح ساختمانی : آجر، گچ ، خاک و ملات محلی

نوع سقف : مسطح

نمای ورودی : طاقنماهای تزئینی

تزئینات و ملحقات : آجر کاری

 

منطقه رباط كريم در گذشته به عنوان دشتي سرسبز و آباد بوده (و هم اكنون نيز داراي زمينهاي كشاورزي وتاكستانهاي فراواني ميباشد )و محل استقرار ، گذر و ارتباطات فرهنگي تمدنهاي باستاني مستقر در غرب  ( دشت قزوين ) و شرق آن( ري باستان ) از دوران پيش از تاريخ تا دوران اسلامي بوده است .

موقعيت جغرفيايي : شهرستان رباط كريم يكي از شهرستانهاي غرب استان تهران ميباشد و مركز آن شهر رباط كريم ميباشد ارتفاع آن حدود 1032 متر از سطح دريا و از شمال به شهرستان شهريار ، از جنوب به شهرستان ري ، از شرق به شهرستان اسلامشهر و از غرب به شهرستان ساوه محدود ميشود. رباط كريم تا قبل از سال 1368 ه – ش يكي از بخشهاي شهرستان كرج محسوب مي شد ، ولي با گسترش شهرستان شهريار ، رباط كريم همراه با شهريار از شهرستان كرج در سال 1368 مجزا  و رباط كريم يكي از بخشهاي شهرستان شهريار شد . در سال 1376 رباط كريم نيز از شهريار منفك و مستقل گرديده اين شهرستان داراي 304 كيلومتر وسعت ، دو بخش مركزي و بخش گلستان ، چهار دهستان ، اسماعيل آباد و ميمنت از بخش گلستان و دهستان امامزاده ابوطالب و منجيل آباد از بخش مركزي است مجموعا" داراي 76 پارچه آبادي كه 27 روستا خالي از سكنه و 48 روستاي ديگر داراي سكنه ميباشد جمعيت روستايي شهرستان بالغ بر 111956 نفر و تعداد و تعداد خانوار روستايي آن به 20338 خانوار مي رسد ، شهرهاي تابعه آن به غير از رباط كريم كه مركز شهرستان است شامل نسيم شهر و گلستان مي باشد . زمين شناسي اين شهرستان در جنوب رشته كوههاي البرز بر روي رسوبات دوران سوم و چهارم زمين شناسي مربوط به حدود 65 ميليون سال پيش قرار گرفته است . جنس اين رسوبات در دامنه هاي البرز از توفيت هاي سبز شروع و در اين شهرستان به رسوبات آبرفتي ختم ميگردد. از كانيهای اين منطقه ميتوان به معدن منگنز در 6 كيلومتري غرب رباط كريم و معدن متروكه مس در دامنه كوه سياه نام برد.   پستي و بلنديها  شهرستان رباط كريم توسط جاده آسفالته بازارك به شهرك شهيد مصطفي خميني و حصار ساتي كه در امتداد جنوب شرقي به شمال غربي قرار دارد ، به دو منطقه غربي و شرقي تقسيم ميشود . منطقه غربي حدودا" يك سوم وسعت رباط كريم را در بر ميگيرد و شامل كوهها و تپه ماهورهايي است كه بلندترين نقطه آن كوه منگنز با ارتفاع 1329 متر است اين بخش به دليل شرايط جغرافيايي خالي از سكنه بوده و تنها تعدادي زاغه نگهداري گوسفند و خانه هاي روستايي متروك فاقد قدمت  تاريخي دارد در حال حاضر نيز به جز شهرك جديد پرند و شهركهاي نظامي هيچ گونه منطقه مسكوني در منطقه وجود ندارد و قسمت وسيعي از آن به صورت منطقه نظامي و در اختيار نيروهاي نظامي ميباشد .  منطقه شرقي اين منطقه به صورت دشت آبرفتي دو سوم از وسعت رباط كريم را درميگيرد قسمتهايي از آن به صورت كوه و تپه ماهورهاي منفرد هستند كه از آن جمله ميتوان به كوه سياه با ارتفاع 1113 متر و تپه ماهورهايي كه در فاصله تقريبا" سه كيلومتري جنوب غرب آن قرار دارد اشاره نمود. اين منطقه براساس شواهد موجود و نيز بررسيهاي باستان شناسي ، از دوران پيش از تاريخ تا كنون از نظر سكونت مورد توجه بوده و عمده آثارشناسايي شده در آن قرار دارند. رودها و مسيل ها رودخانه هاي متعددي ( دايمي و فصلي) در شهرستان رباط كريم جريان دارد كه از آن جمله ميتوان به رودخانه هاي زير اشاره نمود . الف ) رودشور در غرب شهرستان رباط كريم جريان داشته و بخش عمده مرز غربي شهرستان رباط كريم با شهرستان ساوه را تشكيل ميدهد . آب اين رودخانه از به هم پيوستن كردان رود ( كه از كوههاي شمال غرب شهرستان كرج سرچشمه ميگيرد) و رودهايي كه از كوههاي اطراف شهرهاي آوج ، ابهر و جنوب قزوين سرچشمه ميگيرد تشكيل ميشود.  با جهت شمال باختري به جنوب خاوري از 8 كيلومتري جنوب و جنوب غربي شهر رباط كريم گذشته و به شوره زار خاور حوض سلطان مي ريزد. ب ) رودخانه كرج در شرق شهرستان واقع شده و بخش عمده اي از مرز شرقي شهرستان رباط كريم با اسلامشهر را تشكيل ميدهد. در حال حاضر اين رود خشك و بدون آب است ولي در گذشته تامين كننده بخش عمده اي از آّب منطقه و تغذيه كننده سفره هاي آب زيرزميني بوده است . ج) رودخانه فصلي شادچاي شادچاي در شمال شرقي شهرستان رباط كريم قرار گرفته و امتداد آن از جانب شمال غرب به جنوب شرق است كه از جنوب شهرستان شهريار در منطقه شهريار در منطقه قاسم آباد تقريبا به موازات جاده شهريار – رباط كريم وارد شهرستان رباط كريم شده و دقيقا در غرب منطقه سلطان آباد با گذر از زير پلهاي ايجاد شده در مسير جاده ساوه در جنوب غربي روستاي باقر آباد وارد حوضه شهرستان ري ميشود. د) رودخانه فصلي سياب (سياه آب ) اين رودخانه در غرب بخش مركزي در محله بازارك قرار دارد و پل تاريخي بازارك بر روي آن احداث شده است . آب رودخانه فوق از فاصله چند كيلومتري شال محله بازارك به دليل بالا بودن سطح سفره هاي آب زيرزميني ، در زماني كه رودخانه كرج ( قبل از احداث سد امير كبير در سال 1337) به طرف شهريار و رباط كريم جاري شده است ، تامين مي شده و به لحاظ اينكه سرچشمه رودخانه فوق حاصل از زه آب سفره هاي زير زميني بوده به آن سياه آب مي گفته اند ، از اين رودخانه در حال حاضر تنها بستري خشك و پلي تاريخي كه همچنان محل گذر مردم محلي ميباشدباقيمانده است . مسيل ها در منطقه شهريار و رباط كريم مسيل هايي در بين سه حوضه رودكرج ، كردان و كن وجود دارند كه در مواقع بارندگي پر آب شده و به جريان در مي آيد . ميزان آب آن كه وارد دشت ميشود در حدود 10 تا 20 ميليون متر مكعب تخمين زده ميشود. خصوصيات آب و هوا و اقليم منطقه شهرستان رباط كريم تحت تاثير آب و هواي بياباني قرار گرفته به علت كاهش ارتفاع و مجاورت با مناطق كويري ( قم – كوير نمك – رودشور- شمال درياچه نمك )از اقليم نيمه بياباني برخوردار است و از نظر شرايط اقليمي در ماههاي فروردين و ارديبهشت حالت نيمه خشك و شش ماه از سال هم در آن شرايط اقليمي خشك حاكميت دارد. بارندگي : به دليل شرايط نيمه بياباني و خشكي هوا ، ميزان بارندگي ساليانه كمتر از 200 ميليمتر و بيشترين بارش در ماههاي آبان تا اسفند صورت ميگيرد بالاترين ميزان بارش فصلي نيز در فصل زمستان با بيش از 75 ميلمتر و سپس به ترتيب فصول پاييز ، بهار و تابستان در مراتب بعدي قرار ميگيرند. بادها هشت نوع باد موثر برآب و هوا با جهت و شدت وزش متغير دراين منطقه وزش دارد اين بادها عبارتند از بادغربي : يكي از مهمترين بادهاي منطقه ميباشد و فراواني آن 36 درصد ميباشد ، سرعت متوسط اين باد 7نات بوده و در منطقه رباط كريم به باد شهرياري معروف است . از آنجا كه ارتفاعات قابل توجه در منطقه رباط كريم وجود ندارد سرعت اين باد زياد است و باعث ميشود دماي هوا به سرعت كاهش يابد و شرايط خشك و سرد را در فصل سرد سال به وجود  مي آورد. زمان وزش اين باد از آذر تا اوايل بهار است و درماههاي بهمن و اسفند بيشترين سرعت را دارد . همچنين اين باد در شكل گيري معماري و بناهاي منطقه از گذشته تا كنون نقش عمده اي را ايفا نموده و به اين علت غالب بناها در جهت غرب و به اصطلاح پشت به باد بنا گرديده اند. باد شمال اين باد با فراواني 15درصد از سمت شمال ارتفاعات البرز به طرف تهران مي وزد و تاثير آن در آب و هواي اين شهرستان بسيار ناچيز است . باد جنوب اين باد از سمت كوير مركزي ايران به سوي تهران مي وزد ، زمان وزش آن در فصل تابستان بوده و دماي هواي منطقه را به سرعت بالا مي برد . اين باد به خشك شدن بيشتر اقليم اين منطقه كمك كرده و باعث ميزان تبخير شده و سبب زود رس شدن محصولات از جمله انگور مي شود. در اصطلاح محلي به بادخشك يا باد جنوب معروف است . باد جنوب شرقي : اين باد درتابستان از سمت كوير مركزي مي وزد و هواي گرم و خشك كوير مركزي را به اين منطقه منتقل و دماي هوا را به سرعت بالا مي برد . اين باد باعث افزايش خشكي هوا در منطقه شده است . باد جنوب غربي اين باد داراي سرعتي معادل 40 نات مي باشد. بادشمال شرقي اين باد داراي سرعتي معادل 3نات ميباشد . باد شمال غربي اين باد سرعتي معادل 4نات است . باد شرقي اين باد سرعتي معادل 5/3 نات داشته است ./55

زبان و فرهنگ رباط کریم قبل از انتخاب تهران به عنوان پایتخت کشور در دوران قاجاریه و دوران های قبل از آن جزئی از بلاد بزرگ ری بوده و مردم محلی و بومی آن علاوه بر تکلم به زبانی که هم ریشه زبان مردم ری باستان و با بهره گیری از اصطلاحات خاص محلی در گویش چون دیگر مناطق کشور دارای فرهنگ و آداب و رسوم خاصی در جشنها و اعیاد و عزاداریها و سوگواریها و سایر آئینها میباشند.

آداب و رسوم مهم‌ترین نذریها و غذاها رسم سمنو پزان میباشد که برای برآورده شدن حاجات و طلب شفای عاجل بیمار خود ریشه گندم نذر حضرت صدیقه کبری می‌کنند. و در فصل بهار از 15 فروردین به بعد در بیشتر خانه ها دیگ سمنو برپا و پس از حدود 12 ساعت با تلاش زنان سمنوی نذری پخته و دم کشیده می‌شود و صبح زود به نیت تبرک بین اهالی محل توضیع می‌شود.(بر گرفته از سایت=http://mehdiatoon.blogfa.com/cat-26.asp)

كاروانسراي حاج كمال

زبان و فرهنگ

رباط کریم قبل از انتخاب تهران به عنوان پایتخت کشور در دوران قاجاریه و دوران های قبل از آن جزئی از بلاد بزرگ ری بوده و مردم محلی و بومی آن علاوه بر تکلم به زبانی که هم ریشه زبان مردم ری باستان و با بهره گیری از اصطلاحات خاص محلی در گویش چون دیگر مناطق کشور دارای فرهنگ و آداب و رسوم خاصی در جشنها و اعیاد و عزاداریها و سوگواریها و سایر آئینها میباشند.

آداب و رسوم

مهم‌ترین نذریها و غذاها رسم سمنو پزان میباشد که برای برآورده شدن حاجات و طلب شفای عاجل بیمار خود ریشه گندم نذر حضرت صدیقه کبری می‌کنند. و در فصل بهار از 15 فروردین به بعد در بیشتر خانه ها دیگ سمنو برپا و پس از حدود 12 ساعت با تلاش زنان سمنوی نذری پخته و دم کشیده می‌شود و صبح زود به نیت تبرک بین اهالی محل توضیع می‌شود.

این منطقه از هزاران سال قبل نیز از مزاکز تمدن و زندگی بوده و آثار متعدد باستانی که در سال 69 و آواخر 73 در حوالی رباط کریم از شش هزار سال قبل تا دوران قاجاریه بدست آمده مبین این ادعاست. مضافاٌ اینکه در حوالی بازارک معروف به چاله بازارک کارشناسان بر این باورند که روستا یا شهری در زیر خاک مدفون شده است .

 

رباط کریم به دلیل واقع شدن بر سر راه "جاده ابریشم" و راه زیارتی "خراسان به بغداد" از قدیم الایام دارای اهمیت و توجه بوده است و از این روست که کهن ترین و بی نظیرترین کاروانسراهای ایران مانند کاروان سنگی در این منطقه ساخته می  شود و به تدریج با متروکه شدن آن  حکام و رجالی که از این راه رفت و آمد می کردند به فکر ساختن یک کاروانسرای دیگر بنام کاروانسرای فتحعلیشاهی افتاده و چون رباط کریم از طبیعت زیبا و مصفا و باغها و مزارع فراوان و رودخانه های پر آب (در بازارک) برخوردار بوده از این رو این امر در دوره فتحعلیشاه قاجار تحقق می یابد .

بعد از این که آقا محمد خان قاجار تهران را به پایتختی انتخاب و به عمران و آبادی آن همت گماشت و تهران مرکز دوائر دولتی و حکومتی شد لاجرم از نقاط مختلف مملکت مراجعات مردم برای رفع نیازها و مشکلات اداری و غیره که قبل از آن به اصفهان و قزوین بود بیشتر به تهران متوجه شد و بنابراین مردم مناطق جنوبی مملکت از جمله شیراز ، اصفهان ، قم ، ساوه و ... می بایست از رباط کریم که در مسیر جاده ساوه به تهران واقع بود عبور نمایند و کاروانیان ، قافله های بازرگانی و دسته های نظامی از این محل عبور می نمودند .

   علل تجدید حیات و ترمیم رباط کریم  :

- وجود کاروانسراها .

وجود کاروانسراها .

- عبور راه آهن تهران - خرمشهر از رباط کریم و وجود ایستگاه راه آهن

- کشف معدن منگنز در کوههای جنوب غربی رباط کریم

- موقعیت جغرافیایی رباط کریم که به علت نزدیکی به تهران استعداد شهرک اقماری را پیدا کرده  است.

 احداث  شهرک پرند در نزدیکی رودخانه شور .

 

 شهر رباط کریم  :

سابقه شهر رباط کریم بسیار زیاد نبوده و به طوریکه از قرائن و دلایل موجود برمی آید سابقه تاریخی آن حدود 280 سال می باشد .

سابقه شهر رباط کریم بسیار زیاد نبوده و به طوریکه از قرائن و دلایل موجود برمی آید سابقه تاریخی آن حدود 280 سال می باشد

محدوده سابق رباط کریم بیش از 3 الی 4 هکتار نبوده و خانه های روستایی در اطراف کاروانسراها جای داشته است و بعد از اینکه رباط کریم تا حدودی توسعه یافت دارای چهار دروازه گردید که به ترتیب به شمال ، جنوب ، مشرق و مغرب منتهی می شد. به طوری که آثار دروازه غربی آن نزدیک امام زاده محمد تقی تا چندی قبل نیز به چشم می خورد . بعدها با توسعه شهر رباط کریم و احداث باغ های میوه    دروازه ها از بین رفت و خیابان  ها و کوچه های فراوانی احداث گردید .

   راه ها :

 قبل از احداث  محور تهران –  ساوه و جاده های  آسفالت و شوسه  و راه آهن تهران – جنوب ،  جاده  کاروا ن رو از داخل رباط کریم عبور و به تهران ، ری ، خراسان و قزوین   منتهی می شد که بقایای پل سنگی قدیمی بر روی رودخانه کرج در غرب شهر رباط کریم در محله بازارک را می توان مشاهده کرد .

  کریم در محله بازارک را می توان مشاهده کرد

 

در   منطقه رباط کریم برای اکثر روستاها ، قلعه ها و حصارهای مستحکمی وجود داشته که دارای دیوارهای بلند و برج و باروی بودند و آثار برخی از آنها در    دهستا ن های اما م زاده ابوطالب ( آدران ) ، اسماعیل آباد و منجیل آباد نظیر قلعه های آدران ، اورین ، اسماعیل آباد ، میمون آباد ، وجه آباد ، حصارمهتر ، انجم آباد و بازارک همچنان به چشم می خورد .

این بناها به لحاظ استحکام و نوع ساخت اماکن مطمئن و امنی برای زندگی جمعی    روستائیان وسایر مردم به حساب می آمده و ساخت بیشتر قلعه های مورد اشاره به دوران حکام قاجاریه باز می گردند .

 

   آثار باستانی و تحقیقات باستان شناسی در رباط کریم  :

 

   انبارهای یخی ( یخچالها ) :

برای تهیه یخ در فصول بهار و تابستان از چند قرن گذشته در برخی از مناطق کشور انبارها و کارگاه های یخ ابداع و ساخته می شد تا یخ مورد نیاز ساکنین این مناطق از این طریق تامین شوند.این انبارهای یخی که بصورت مخروطی شکل همانند یک کله قند از خشت و گل با ارتفاع 7 تا 8 متر ساخته می شد در فصل زمستان در داخل چاله بزرگ به وجود آمده ، آب را رها نموده و سپس  ورودی و کلیه محفظه های آنها بطور کامل مسدود می شد و به تدریج با فرا رسیدن فصول بهار و تابستان و گرم شدن هوا یخهای قطور تولید شده مورد استفاده قرار می گرفت .

برای تهیه یخ در فصول بهار و تابستان از چند قرن گذشته در برخی از مناطق کشور انبارها و کارگاه های یخ ابداع و ساخته می شد تا یخ مورد نیاز ساکنین این مناطق از این طریق تامین شوند.این انبارهای یخی که بصورت مخروطی شکل همانند یک کله قند از خشت و گل با ارتفاع 7 تا 8 متر ساخته می شد در فصل زمستان در داخل چاله بزرگ به مسدود می شد و به تدریج با فرا رسیدن فصول بهار و تابستان و گرم شدن هوا یخهای قطور تولید شده مورد استفاده قرار می گرفت

لازم به ذکر است که این انبارها در دوران های زندیه و قاجاریه در ایران بیشتر ساخته شد و در رباط کریم برای تامین یخ این منطقه و کاروانیان سه انباریخی در فواصل مختلف وجود داشت که در اصطلاح محلی به یخچال معروف بودند . از این انبارها تا حدود 30 سال پیش نیز استفاده می شده است که با جایگزین شدن یخچالهای برقی این انبارها عملاً غیر قابل استفاده شده اند .

 

  کاروانسرای سنگی  :

کهن ترین کاروانسرای فلات ایران نزدیک رباط کریم و در کنار دشت آباد و حاصل خیز شهریار وجود دارد . دیوار ضخیم کاروانسرای رباط کریم ارتفاعی معادل دو برابر ارتفاع ساختمان هایی را دارد که در داخل کاروانسرا قرار دارند. طرح بنا بسیار ساده و شامل تعدادی اتاق است که درهای آنها بطرف حیاط مرکزی باز می شود. در سه طرف حیاط مرکزی سه ایوان وجود دارد که عرض این ایوان ها حدود 5 متر می باشد. طرح ساختمان این کاروانسرا به طرح مسجد جامع ساوه شباهت دارد . این مسجد در فاصله تقریبی 50 کیلومتری از کاروانسرا قرار گرفته ، در مسجد جامع در دوران صفوی تغییرات جزئی انجام گرفته و تنها اختلاف مسجد جامع ساوه با کاروانسرای رباط کریم این است که در کارونسرای سنگی فضای خالی گوشه ها را با اتاق های گنبد داری پر کرده اند .

کهن ترین کاروانسرای فلات ایران نزدیک رباط کریم و در کنار دشت آباد و حاصل خیز شهریار وجود دارد . دیوار ضخیم کاروانسرای رباط کریم ارتفاعی معادل دو برابر ارتفاع ساختمان هایی را دارد که در داخل کاروانسرا قرار دارند. طرح بنا بسیار ساده و شامل تعدادی اتاق است که درهای آنها بطرف حیاط مرکزی باز می شود. در سه طرف حیاط مرکزی سه ایوان وجود دارد که عرض این ایوان ها حدود 5 متر می باشد. طرح ساختمان این کاروانسرا به طرح مسجد جامع ساوه شباهت دارد . این مسجد در فاصله تقریبی 50 کیلومتری از کاروانسرا قرار گرفته ، در مسجد جامع در دوران صفوی تغییرات جزئی انجام گرفته و تنها اختلاف مسجد جامع ساوه با کاروانسرای رباط کریم این است که در کارونسرای سنگی فضای خالی گوشه ها را با اتاق های گنبد داری پر کرده اند

 کاروانسرای فتحعلیشاهی داخل شهر (بافت قدیم ):

کاروانسرای مذکور در سال 1245 هجری قمری در زمان پادشاهی فتحعلیشاه قاجار بنا شده و در کیلومتر 37 جاده تهران – ساوه قرار گرفته است ، مشخصات و شناسنامه این بنا که در اداره کل میراث فرهنگی استان تهران ثبت شده به قرار ذیل است :

کاروانسرای مذکور در سال 1245 هجری قمری در زمان پادشاهی فتحعلیشاه قاجار بنا شده و در کیلومتر 37 جاده تهران – ساوه قرار گرفته است ، مشخصات و شناسنامه این بنا که در اداره کل میراث فرهنگی استان تهران ثبت شده به قرار ذیل است

نام بنا : کاروانسرای فتحعلیشاه

محل بنا : رباط کریم

تاریخ احداث : قرن سیزدهم هجری

سابقه تاریخی : دوره قاجاریه

مصالح ساختمانی : آجر، گچ ، خاک و ملات محلی

نوع سقف : مسطح

نمای ورودی : طاقنماهای تزئینی

تزئینات و ملحقات : آجر کاری

این منطقه از هزاران سال قبل نیز از مزاکز تمدن و زندگی بوده و آثار متعدد باستانی که در سال 69 و آواخر 73 در حوالی رباط کریم از شش هزار سال قبل تا دوران قاجاریه بدست آمده مبین این ادعاست. مضافاٌ اینکه در حوالی بازارک معروف به چاله بازارک کارشناسان بر این باورند که روستا یا شهری در زیر خاک مدفون شده است .

 

رباط کریم به دلیل واقع شدن بر سر راه "جاده ابریشم" و راه زیارتی "خراسان به بغداد" از قدیم الایام دارای اهمیت و توجه بوده است و از این روست که کهن ترین و بی نظیرترین کاروانسراهای ایران مانند کاروان سنگی در این منطقه ساخته می  شود و به تدریج با متروکه شدن آن   حکام و رجالی که از این راه رفت و آمد می کردند به فکر ساختن یک کاروانسرای دیگر بنام کاروانسرای فتحعلیشاهی افتاده و چون رباط کریم از طبیعت زیبا و مصفا و باغها و مزارع فراوان و رودخانه های پر آب (در بازارک) برخوردار بوده از این رو این امر در دوره فتحعلیشاه قاجار تحقق می یابد .

بعد از این که آقا محمد خان قاجار تهران را به پایتختی انتخاب و به عمران و آبادی آن همت گماشت و تهران مرکز دوائر دولتی و حکومتی شد لاجرم از نقاط مختلف مملکت مراجعات مردم برای رفع نیازها و مشکلات اداری و غیره که قبل از آن به اصفهان و قزوین بود بیشتر به تهران متوجه شد و بنابراین مردم مناطق جنوبی مملکت از جمله شیراز ، اصفهان ، قم ، ساوه و ... می بایست از رباط کریم که در مسیر جاده ساوه به تهران واقع بود عبور نمایند و کاروانیان ، قافله های بازرگانی و دسته های نظامی از این محل عبور می نمودند .

 

  علل تجدید حیات و ترمیم رباط کریم :

- وجود کاروانسراها .

- عبور راه آهن تهران - خرمشهر از رباط کریم و وجود ایستگاه راه آهن

- کشف معدن منگنز در کوههای جنوب غربی رباط کریم

- موقعیت جغرافیایی رباط کریم که به علت نزدیکی به تهران استعداد شهرک اقماری ر پیدا کرده   است.

  احداث   شهرک پرند در نزدیکی رودخانه شور .