#ماد

مادها قومی ایرانی از تبار آریایی بودند كه قسمت اصلی سرزمین آنها شامل جنوب آذربایجان و قسمتهای دیگری در زاگرس وپایتخت آنها #هگمتانه بود.اولین اطلاعات درباره آنها به سالنامه های آشوری شَلْمانَسَّر سوم در سال 836 ق.م باز می گردد.آنها از سده هشتم پیش از میلاد تا ظهور سلسله هخامنشی بر فلات ایران و فراسوی آن حكومت كردند.سكاها به دست كیاكسار شكست خوردند. او با آشور به جنگ پرداخت و برای مقابله با آنان با بابل هم پیمان شد. پس از اینكه آنها آشور را شكست دادند بخت النصر حاكم بابلی كه با نواده كیاكسار عروسی كرده بود از ترس حملات مادها به سرزمینش در مرزهای شمالی سرزمین خود استحكامات نظامی فراوانی برپا كرد.نهایتا ماد توسط #هخامنشیان از بین رفت.
شش قوم تشكیل دهنده اتحاد ماد عبارتند از: بوسیان، ستروخاتیان، بودیان، آریزانتیان، مغها و پارتاكانیان.
قلمرو حکومت ماد شامل مناطق اصلی زیر بود:
آذربایجان، همدان، کردستان،لرستان، فارس، خوزستان، ارمنستان که در اواخر قرن هفتم پیش از میلاد فتح شد، سرزمین دولت عیلام که بعد از فروپاشی دولت آشور میان ماد و بابل تقسیم شد، خراسان، گرگان، سیستان، خوارزم، سغدیانا، سواحل دریای خزر، قفقاز، کرمان و بلوچستان.
البته بخش مرکزی حکومت آنها شمال غرب ایران کنونی بود و سرزمینهای دیگر به دلیل نداشتن حکومتی قدرتمند در آن زمان، ناچار به تبعیت از مادها بودند.
در سده های بعدی، منطقه آذربایجان در شمال غرب فلات ایران ماد کوچک و مناطق کردستان، همدان، ری و شمال حوزه کویر مرکزی ایران ماد بزرگ نام گرفت.
این قوم در کوهها، مس، آهن، سرب، سیم و زر، سنگ مرمر و سنگهای گرانبها بدست آوردند و به کشاورزی بر دشتها و دامنه تپه‌های منزلگاه خود پرداختند.
خانواده مادی بر اساس پدر سالاری و چند همسری اداره میشد و آنها با طلا مفرغ و الكترون آشنا بودند. خانه های مردم به صورت یک طبقه با زوایای قائمه بود كه ایوانی در جلوی خانه ایجاد شده بود. زمانی كه ماد به آشور خراج میداد مهمترین خراجش شامل اسبهای نژاد نیسا میشد.آنها به اسب اهمیت زیادی میدادند.