با درود فراوان خدمت تمامی پارسوماشی های عزیز تنگه چوگان در ضلع شمالي شهر ساساني بيشاپور در کازرون است در ابتداي ورودي ضلع جنوبي اين تنگه شش نقش برجسته نفيس بازمانده از زمان ساسانيان از جمله نقش برجسته پيروزي شاهپور اول بر والرين امپراطور روم واقع شده است. علاوه بر اين در تنگه چوگان مجسمه شاهپور (بزرگترين مجسمه پادشاهان دوران تاريخي ايران)، دژ نظامي شهر تاريخي بيشاپور و چند غار پيش از تاريخ نيز واقع شده است.
رودخانه شاپور از وسط تنگه چوگان عبور مي کند و چشمه تاريخي ساسان نيز از زير پاي اين نقش برجسته ها و در ضلع سمت چپ ورودي تنگه مي جوشد، عنصر آب در نزد ساسانيان از تقدس و اهميت بسيار بالايي برخوردار بود، به همين دليل نيز آنها در نزديکي اغب چشمه ها پرديس هايي طراحي و اجرا مي کردند، نقش برجسته هاي تنگه چوگان در کنار چشمه ساسان نيز ناظر بر اهميت اين چشمه پر آب و هميشه جوشان بود که آب آشاميدني ساکنان شهر بزرگ بيشاپور را نيز تامين مي کرد.
با اين حال بر اساس طرحي که غلامرضا دهقان ناصرآبادي نماينده مردم شهرستان کازرون در مجلس شوراي اسلامي در دست اجرا دارد و آن را از طريق استانداري فارس و فرمانداري شهرستان براي نهايي شدن پيگيري مي کند قرار است تاسيسات طرح انتقال آب از چشمه ساسان به روستاي ناصر آباد در ابتداي ورودي تنگه چوگان اجرايي و ساخته شود. اين در حالي است که چشمه ساسان در حريم درجه يک نقش برجسته هاي ساساني و شهر تاريخي بيشاپور است.
بر اساس قانون هر گونه ساخت و ساز غير مجاز در حريم آثار تاريخي ممنوع است بر اين اساس ساخت و ساز، مرمت، تغيير، تجديد و توسعه اماکن تاريخي و ثبتي طبق ماده 564 قانون مجازات اسلامي جرم بوده و هر فردي مرتکب آن شود به حبس از شش ماه تا 2 سال و پرداخت خسارت وارده محکوم مي شود، با اين حال اگر طرح انتقال آب از چشمه ساسان به روستاي ناصر آباد اجرايي شود بايد براي آن تاسيسات بزرگي در حريم درجه يک اين آثار تاريخي ساخته شود که به حريم آثار آسيب بزرگي وارد خواهد کرد.
پيش از اين در سالهاي قبل از انقلاب دو طرح انتقال آب از چشمه ساسان در تنگه چوگان ساخته شد که حالا سالهاست از انها استفاده و بهره برداري مي شود، در يکي از اين طرح ها يک خط لوله آب بوشهر موسوم به تاسيسات بوشيگان آب را از چشمه ساسان به استان بوشهر منتقل مي کند، در طرحي ديگر نيز که سالها از اجرا و ساخت ان مي گذرد، کانال هاي روباز آب چشمه ساسان را به شهر کازرون منتقل مي کند. اين کانال آب از پائين قلعه تاريخي دختر در اين محل مي گذرد.
در سالهاي گذشته در فصول بارندگي به دليل سرريز همين کانال آب آسيب هاي بزرگي به برخي آثار موجود در اين محوطه تاريخي وارد شده است و همچنين موجب آن شد برخي آثار تاريخي نيز با شستشوي خاک از زير زمين بيرون آمده و خود را نشان دهند، که از آن جمله مي توان مسير سنگ چين يک جاده تاريخي اشاره کرد که بهار امسال خبرگزاري ميراث خبر کشف ان را براي اولين بار منتشر کرد، در اين مسير سنگ چين سنگ هاي برش داده شده به شکل مکعب مربع و هم اندازه به اضلاع حدود 40 سانتي متري ديده مي شود که در خطي مستقيم چيده شده اند. اولين قسمت هاي اين مسير سنگ چين حدود دو سال پيش بعد از بارش باران و وقوع سيلاب و در پي شسته شدن خاک روي آن بيرون آمد.
حال با وجود اين دو طرح انتقال آب که به ميزان بسيار زيادي به حريم اين محوطه بسيار پر اهميت تاريخي آسيب وارد کرده است اگر سومين طرح انتقال آب و تاسيسات آن نيز در اين محوطه ساخته شود بي ترديد بخش هاي ديگري از اين محوطه تاريخي براي ساخت ان از بين خواهد رفت. از سويي ديگر بنا بر شواهد موجود چشمه ساسان مانند سالهاي قبل پر آب نيست به گونه اي که دبي آب آن از 400 ليتر در ثانيه هم اکنون به حدود 60 ليتر در ثانيه رسيده است و توان تامين آب مورد نياز براي روستاي محل زادگاه نماينده شهرستان کازرون را نخواهد داشت.
نوشته شده در تاريخ دوشنبه ۱۸ مهر ۱۳۹۰ توسط علی محمدبیگی
